Op sommige scholen zit het in het lespakket, in kranten lees je reacties van filosofen op actuele gebeurtenissen en eigenlijk doen we het misschien allemaal zonder dat we het doorhebben. We gaan op zoek naar de filosoof in Marcel Wüst. Of dat gaat lukken weten we niet op voorhand. Misschien wordt het gewoon een goed gesprek.

Als ik aan Marcel vraag wat er bij hem opkomt als ik zeg: FILOSOFEREN. Dan zegt hij: “Met een fles witte wijn aan het water met een dierbare in gesprek gaan en met elkaar proberen tot meerwaarde te komen. Een verrijking zijn voor elkaar.”

Marcel Wust

fotografie: Fototrends

We hebben hier geen fles wijn en zitten op jouw kantoor, maar waar zou ik met jou over kunnen filosoferen?
Marcel lacht en zegt: “Had je dat van tevoren nog niet bedacht?.”

Nee, ik wilde het helemaal open laten. Misschien moeten we beginnen met ons af te vragen wat het verschil is tussen filosoferen en een goede discussie.
Bij een discussie ben je er meer op uit om je eigen gelijk te krijgen en een ander van jouw gelijk te overtuigen en bij filosoferen praat je zonder direct een oordeel te vellen. Je luistert meer naar elkaar. Ik denk ook dat er hele andere onderwerpen aan de orde komen als je aan het filosoferen bent. Vragen waar niemand direct een antwoord op heeft. Vragen zoals, ‘waar ligt mijn geluk?’, ‘bestaat de ware wel?’ ‘Ben ik op de juiste weg in mijn leven?’. Vragen die aan het leven raken en gaan over emoties met betrekking tot bijvoorbeeld maatschappij en politiek. In een discussie zal het ego meer de boventoon voeren. En bij filosoferen ligt de waarheid heel erg in het midden. Mijn waarheid hoeft de jouwe niet te zijn en andersom.

Kijk, nu komen we ergens. Wat is waarheid? Op en top logische vraag. Je zegt: mijn waarheid is de mijne en niet de jouwe. Wat is waarheid volgens jou?
Ik denk dat dé waarheid niet bestaat. Ieders waarheid is gebaseerd op een bepaalde leefomgeving. Je cultuur, je ouders, het gezin waar je in opgroeit etc en dat is voor iedereen anders. Iedereen heeft zijn eigen referentiekader. Ik probeer wel aan die van mezelf vast te houden in eerste instantie als een soort baken voor mezelf. Mijn waarheid is datgene waar ik voor sta en waar ik in geloof.

Waar geloof jij dan in? Wat zijn eigenschappen die je jezelf toedicht of zaken waar jij je aan vasthoudt die belangrijk zijn in jouw bestaan?
Algemeen geaccepteerde normen en waarden. Ik denk wel dat ik hierin een tikkie conservatief ben.

Houd je je daar altijd aan vast?
Nee, ik ben iemand die open staat voor andere zienswijzen. Ik kan dingen heel makkelijk overnemen van anderen, mits ze niet stroken met mijn geweten en mijn gevoel van moreel besef, het is dus niet zo dat ik zeg dat mijn waarheid dé waarheid is. Overigens houd ik me wel vast aan feiten. Een bruine tafel is nu eenmaal een bruine tafel. We kunnen hooguit filosoferen of het handig was om deze loodzware bruine tafel in dit kantoor te moeten willen. Maar dat is dan gelijk weer een hele ander vraagstuk.

Je noemt algemeen geaccepteerde normen en waarden. Noem eens een paar voorbeelden daarin.
Beleefd zijn, inzet tonen, eerlijk en betrouwbaar handelen zijn wel een aantal zaken die ik hoog in het vaandel heb staan. Vriendelijkheid bijvoorbeeld ook, het kost niets om vriendelijk te zijn en vaak krijg je ook vriendelijkheid terug, dat is toch prettig in de omgang met mensen. Een glimlach is universeel. Verder kan ik heel slecht tegen puur egoïsme, grote ego’s en tegen haantjesgedrag. Dat irriteert me en strookt ook niet met hoe ik met mensen om wil gaan.

Ze zeggen weleens dat als je je ergert aan een eigenschap van een persoon, dat het iets is wat je zelf te veel of te weinig hebt. Herken je dat als je zegt dat je tegen sommige ego’s aanloopt?
Ik beschouw mezelf niet als een egoïstisch persoon. Gelukkig ben ik niet jaloers aangelegd, maar ik herken het wel als mensen eigenschappen hebben die ik niet heb waarvan ik denk: “Zo, dat is knap dat je dat kan.” Daarnaast kun je met de eenn gewoon beter opschieten dan met de ander, maar met haantjesgedrag kan ik slecht uit de voeten. Dat zijn veelal mannen. Bij vrouwen lijkt dat onderling toch weer anders te werken. Ik probeer wel altijd diplomatiek te blijven in dat soort situaties en probeer mijn ego aan de kant te zetten, maar dat heb ik wel moeten leren in de loop der jaren. Net zoals ik heb geleerd om altijd twee stappen vooruit te denken bij het nemen van beslissingen.

Daarmee reageer je dan nooit impulsief. Heb je dat al van kinds af aan of heb je dat geleerd naarmate je ouder werd in combinatie met het bedrijf?
Geboren uit voldoende op je gezicht gaan en erachter komen dat het wel slim is om meer vooruit te denken. Er is wel eens gezegd dat ik autistische trekjes zou hebben en soms denk ik wel eens: “Dat is eigenlijk apart dat ik zo reageer”, waarop iemand anders zei dat het eerder een vorm van perfectionisme is en dat denk ik ook. Volgens mij liggen die dingen heel erg dicht bij elkaar. Ik moet toegeven dat ik echt heb moeten leren om in oplossingen te denken in plaats van in problemen. Inmiddels is dat wel een soort 2e natuur geworden. Ik heb trouwens mijn telefoon vol staan met wijze spreuken, die ertoe hebben bijgedragen dat ik anders tegen bepaalde zaken aan ben gaan kijken.

Tegeltjeswijsheid dus. Wat grappig, dat had ik niet achter je gezocht. Doe eens een spreuk die jou erg aanspreekt.
Aerodynamisch gezien kan de hommel niet vliegen, maarja, dat weet de hommel niet, dus hij vliegt. Oftewel: Denk ik oplossingen en niet in problemen.

Het denken in oplossingen heb je moeten leren zeg je, hoe ging je destijds dan om met een probleem?
Ik kon redelijk piekeren. Je hebt in je leven te maken met pieken en dalen. Soms zit je negatief in je vel en straal je dat ook uit. Verbloemen werkt niet, mensen prikken daar doorheen. Ik kreeg in de gaten dat ik daar anders in moest gaan staan, want het bracht me niets.

Met je ratio had je bedacht: ‘Ik ga nu lekker positief zijn’, terwijl je van binnen niet zorgeloos positief was. Filosoferen is nadenken. Zou het zo kunnen zijn dat je met filosoferen jezelf weer naar het positieve kunt buigen?
Ja, daar ben ik van overtuigd. In ieder geval ging ik nadenken hoe ik anders tegen problemen aan kon kijken, om het mezelf makkelijker te maken. Het klinkt gek, maar sommige spreuken waren voor mij enorme eye-openers. Ik dacht ook veel te ingewikkeld eigenlijk. Een voorbeeld van zo’n spreuk is:

“Als er een probleem is los het op, kun je het niet oplossen, maak er dan geen probleem van! Te simpel, maar het werkt wel.”

Denk jij dat wij te veel problemen maken?
Door onze welvaart kunnen we ons druk maken over zaken die elders op de wereld niet eens een issue zijn.

Maar dan komen we weer op dat stukje: “Wat is waarheid?” Als iemand problemen heeft, ongeacht waar iemand zich bevindt, dan is dat wel zijn of haar waarheid.
Iedereen heeft zijn eigen beslommeringen en die mogen er ook zijn, maar probeer van een mug geen olifant te maken, blijf helder nadenken en weeg af hoe erg het eigenlijk allemaal is.

Denk je niet dat jij makkelijk praten hebt?
Je doelt er nu op dat ik ogenschijnlijk in een luxe positie zit? Na het overlijden van onze vader in 1999 hebben mijn broer en ik hard gewerkt om Auto Wüst zodanig vorm te geven dat we ons kunnen laven aan de tijd van nu. En ik durf wel te zeggen dat het resultaat onze eigen verdienste is. Natuurlijk konden we voortborduren op wat onze opa, vader, ooms en tante al hadden neergezet, maar continueren vraagt ondernemerschap. We zijn niet lui achterover gaan hangen. Maar inderdaad, als je mij zwart-wit gaat bekijken dan zou je kunnen zeggen dat het me allemaal is aan komen waaien, maar insiders weten dat dat niet het geval is.

Je hebt nu zelf kinderen. Hoe ga jij met je kinderen om? Als volwassenen hebben we vaak de neiging om overal antwoord op te willen geven?
Ik probeer mijn kinderen te behoeden voor negativiteit, maar tegelijkertijd hebben ze de ruimte nodig om zelf te leren, net zoals mijn ouders ons ook ruimte gaven hierin. De beste leerschool is om op je gezicht te gaan. Natuurlijk sta ik ze bij als ze een hulpvraag hebben, maar ik probeer ze wel ook zelf na te laten denken en daarnaar te laten handelen. Als het echt uit de hand zou lopen grijp je natuurlijk in. Ik vind het met kinderen ook weer anders dan met hulpvragen die we op zakelijk vlak krijgen. Ik denk dat ik dan wél een redelijk dominant persoon kan zijn. Ik heb mijn mening en die ventileer ik dan ook. Ik denk dat je zakelijk gezien niet zoveel ruimte hebt om te filosoferen. Je kunt als leidinggevende niet altijd ellenlang overal over losoferen of discussiëren. Er moet een uitkomst komen. Aan de andere kant ben ik wars van adhoc. Ik neem geen impulsieve beslissingen. Ik stippel van tevoren een weg uit. Twee stappen vooruit dus. Als mijn bijrijder, bij wijze van spreken, halverwege zegt: “Zullen we hier links?”, dan krijg ik interne stress. Dat heeft weer te maken met het vooruitdenken. Iemand moet wel met hele goede argumenten komen wil ik afwijken van de gekozen route, maar ik neem iets wel in overweging. Dat is dat perfectionisme, ik heb voor mezelf al uitgestippeld: ‘Zo gaan we het doen’. Ik heb de ervaring inmiddels en sommige dingen hebben zich al bewezen. Ik weet al dat de gekozen strategie goed is.

We hebben het nu veelal over het zakelijke. Maar hoe is dat privé? Kunnen dit soort dingen ook gaan over bijvoorbeeld de inrichting van je huis.
Nee, daar bemoei ik me niet zo mee. Mijn vrouw is daar veel vaker dan ik. Ik capituleer daar juist weer heel makkelijk.

Is dat desinteresse of omdat je zo druk bent met andere dingen?
Nee, het is gewoon geen speerpunt.

Heb jij veel speerpunten in je leven?
Ja best wel.

Noem er eens een paar.
Ik vind dat als ik ergens voor ga, ik dat ook 100% moet doen. Dan ga ik vol gas, maar dat geldt voor alles, ook voor vriend- schappen, als je me hebt, dan heb je me. Verder heb ik altijd een verantwoordelijkheids- of plichtsgevoel ten opzichte van mijn voorgeslacht, nageslacht en mijn directe omgeving. Mijn familie heeft de basis gelegd voor dat wat we nu kunnen doen.

Voel je dat als een grote druk, dat plichtsgevoel?
Ja, die lat ligt hoog, maar dat doe ik zelf. Ik realiseer me ook dat het in mij zit.

En jouw broer? Legt hij die lat ook zo hoog?
George gaat bij ons meer over de toekomst, ik kijk wel wat vaker terug in de tijd. Kan ik de dingen die ik nu doe verantwoorden ten opzichte van het gedachtengoed van mijn voorgeslacht? Handel ik nu in de lijn zoals mijn vader het gewild zou hebben? Ik besef me wel dat de wereld is veranderd. Er worden nu andere beslissingen genomen dan 17 jaar geleden. George heeft dat overigens veel minder, die is veel meer toekomstgericht. Mijn broer en ik zijn totaal verschillend, maar daardoor vullen wij elkaar heel goed aan, hij is het gaspedaal, ik de rem. Als hij te snel gaat, rem ik bij en visa versa.

Ik krijg de indruk dat je erg vasthoudt aan een bepaald conservatisme, terwijl ik denk dat je niet heel erg conservatief bent. Vasthouden aan normen en waarden hangt heel erg aan jou met een hoog loyaliteitsgvoel. Heeft dat ook te maken met het product wat jullie verkopen?
Nee, dat denk ik niet. Ons product is dusdanig in beweging, daar kun je niet meer conservatief tegenaan kijken. Maar sommige regels in het leven veranderen nooit. Die moet je koesteren.

Ik wil het toch nog even met je hebben over geld. Hoe belangrijk is geld voor jou?
Onbelangrijk.

Ja, totdat je het niet hebt, dan wordt het toch heel belangrijk. Is het hebben van geld een keuze?
Je moet voor jezelf uitmaken: ‘Wat is mijn doel, wat heb ik ervoor nodig en hoever wil ik daarvoor gaan?’ Daarin balans zoeken en streven om die persoonlijke behoefte te vervullen. Persoonlijk heb ik geen behoefte om, ik noem iets geks, bijvoorbeeld paleis Soestdijk te bezitten. Ik wil een huis met een bepaalde grootte, met zóveel grond en een auto van 4 meter 60. 4 meter 50 is te kort, 4 meter 70 is 10 centimeter te lang waar ik niets mee doe. Dat wil ik erin en daar ga ik voor. En dan is het goed, om het maar even simpel te verwoorden.

Maar dan moet je dus wel weten wat je behoeftes zijn en waar je gelukkig van wordt.
Ik denk dat wij heel veel dingen al gerealiseerd hebben waar we gelukkig van worden. We zijn dankbaar. Dat is wel een belangrijk item in mijn leven. Maar je zult moeten blijven werken aan je interne tevredenheid. Behoeften veranderen naarmate je ouder wordt of als je in een andere situatie terecht komt. Ik anticipeer op behoeften die ik op dit moment heb.

Stel: je hebt echt een ongelukkig leven. Wat zou jij mensen die ongelukkig zijn aan willen raden om naar een gelukkig leven te streven.
Vraag jezelf af wat jij gedaan hebt om het te veranderen. Tel wat je hebt, niet wat je mist. En als je zegt: “Ik heb er alles aan gedaan, ik heb me voor 100% ingezet, het onderste uit de kan gehaald”. En het is dán nog niet gelukt… Ja, dan heb je gewoon pech, maar ik ben van mening dat je in de meeste gevallen verantwoordelijk bent voor je eigen welzijn.

Ik hoef met jou dus niet te filosoferen over waar je gelukkig van wordt? Want jij hebt het antwoord op die vraag gevonden.
Ik kan gelukkig worden of zijn met hele kleine dingen, maar ook met grote dingen.

Denk je dat je altijd een antwoord moet vinden op vragen die je hebt?
Ik denk dat dat een illusie is. Ik heb heel veel vragen waar ik nooit een antwoord op ga krijgen. “Waarom ben ik op één van de welvarendste plekken van de wereld geboren en anderen niet?’ is zo’n vraag bijvoorbeeld. Of ‘waarom voeren mensen oorlog?’ Het onrecht wat mensen aangedaan wordt geeft me soms een machteloos gevoel. We kunnen erover filosoferen, maar ik heb me erbij neergelegd dat ik niet alles kan veranderen. Ik denk wel dat we af en toe moeten stilstaan en dankbaar moeten zijn voor datgene wat we hier allemaal hebben en wie we kunnen zijn. Een wijze relatie schonk mij deze spreuk. Deze, ingelijste, spreuk heeft een prominente plaats in de relikwieënkast bij ons op kantoor.

Grant me the serenity to accept the things I cannot change; courage to change the things I can; and wisdom to know the difference.

Zullen we met die wijsheid in de pocket dan maar afsluiten?
Ik was niet voorbereid op een gesprek zoals dit, maar ik heb me zeer geamuseerd. Of we hebben gefilosofeerd? Geen idee, het is in ieder geval weer eens iets anders, er wordt al zoveel geschreven over auto’s.

By | 2017-11-16T00:15:35+00:00 november 2017|Tags: |